Een oord

 

De gruwel van het Nazisme en de concentratiekampen hebben ook België niet gespaard.

Het Fort van Breendonk is hiervan een ontroerend en sprekend bewijs.

Het is vandaag één van de best bewaarde kampen in Europa.

 

  Het symbool

 

Breendonk is slechts een radertje in de concentrationaire wereld, een wereld waarin de vernietiging van het individu en de ontkenning van de menselijke persoon centraal stonden.


In BEDARIDA F., Le nazisme et le génocide,
Paris, 1989


Van september 1940 tot en met september 1944 verbleven circa 3.500 gevangenen in Breendonk. Dit is minder dan 10% van de ongeveer 40.000 erkende Belgische politieke gevangenen. Het Fort van Breendonk staat symbool voor de herinnering aan het lijden, de martelingen en de dood van zoveel slachtoffers.

 

  Een nobel doel

 

Hoewel de geschiedenis van Breendonk, de oorlog en de naoorlogse periode niet aanzetten tot optimisme (uitroeiing van de Joden, Cambodja, Rwanda, Joegoslavië...) brengen wij een boodschap van hoop, zoals die gebracht werd door de bezielers van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Ons doel: die rechten verdedigen en eerbiedigen.


« De politieke gevangene », bronzen standbeeld van Iancelevici (1947)

 

  Een plaats van openheid en ontmoeting

 

Breendonk is een open oord, dat zich in de eerste plaats richt tot al diegenen die op één of andere manier hebben gestreden voor de vrijheid, zich hebben verzet tegen de verdrukking, en zij die het slachtoffer werden van blind racisme en fanatisme: oud-strijders, weerstanders, krijgsgevangenen, weggevoerden allerhande, Joodse weerstanders en slachtoffers van de Shoah en nog vele anderen. Verder ook tot al wie het democratisch ideaal onderschrijft.


« Dag van de Democratie », 13 mei

Nummer 2470, Léon-Ernest Halkin, hoogleraar geschiedenis aan de universiteit van Luik & verzetsman. Hij komt terecht in kamer 6 en mag er niet uit : hij is een “arrestant”.

Alle maatschappelijke klassen, alle beroepen, alle meningen zijn vertegenwoordigd. De Vlamingen vergeven de Walen geen Vlamingen te zijn, de handarbeiders misprijzen de intellectuelen niet al te zeer, en de gelovigen kunnen bidden zonder de ironie van de communisten uit te lokken. Een zelfde geest brengt al deze mensen nader tot elkaar en verenigt ze, gelijk als ze zijn voor de Duitsers en voor de dood. Ik durf het niet vaderlandsliefde noemen, maar wel vrijheidsdrang. Geleidelijk schept de gemeenschappelijke lijdensweg een waarachtige intimiteit; maatschappelijke scheidsmuren vallen neer, vooroordelen verdwijnen, wantrouwen vervliegt, en mooie vriendschappen worden gesmeed, ondanks het oneindig antipathieke kader waarin we moeten leven.

 

  Centrum van onderricht en pedagogie

 

Elk jaar bezoeken 60.000 à 65.000 leerlingen het fort. Tijdens het bezoek bieden wij de jongeren voldoende informatie aan, zodat zij zich een nauwkeurig beeld van de geschiedenis kunnen vormen. In combinatie met een bezoek aan het Joods Museum voor Verzet en Deportatie te Mechelen is het mogelijk om naast de politieke vervolging, zoals die in Breendonk belicht wordt, ook de typische kenmerken van de rassenvervolging te behandelen.

 

  Cultuurcentrum

 

De werken van Wilchar, Ochs en andere oud-gevangenen van Breendonk worden er tentoongesteld. Bovendien biedt het fort de mogelijkheid tot het inrichten van allerlei culturele manifestaties, voor zover die in overeenstemming zijn met onze doelstellingen en ethische waarden.

Jacques OCHSWillem Pauwels zegge WILCHAR